top of page

CONSONANTES

La Glotal  (´)  se escribe:

 

En medio de palabra antes de las letras t, ts, por ejemplo:

Tu´ti  -  amarralo                                                            xa´ti   -  arrancar
Fa´tsi  -  amontonar                                                       xa´tsi   -   sacar

                                              La letra R se escribe:

 

Al inicio de palabra, como en:

 

Rä  -   El, la, (artículos)                                               r´ani  -  puente o cruzar

Rató  -  seis                                                                 roté  -  veinte

 

                                                 La letra S se escribe:

 

Al inicio de palabra, como en:
 

Suní  -  nixtamal                                                           sëfi  -  panal

Saha  -  uña                                                                  Sëi  -  caña

 

En medio de palabra como en:

Despi  -  braza                                                              B´ospi  -  ceniza

 

 

 

                                                   La letra T se escribe:

 

Al inicio de palabra, como en:

 

Tini  -  encontrar                                                              t´i  -  sueño

T´oo  -  vara                                                                     Too  -  suegra

 

En medio de palabra, por ejemplo:

Xita  -  viejo o abuelo                                                      xito  -  botella

Getpu  -  cerca de allí                                                     Pat´i  -  se calentó

 

                                           La letra Th se escribe:

 

Al inicio de palabra, como en:

Thä  -  mazorca                                                               thebe  -  collar

Thuuhu  -  nombre                                                           thoki  -  pásalo

 

En medio de palabra como:

Xäthe  -  agua hedionda                                                  xutha  -  espalda

Xithe  -  tabla                                                                   ´bothe   -  café

 

                                           La letra Ts se escribe:

 

Al inicio de palabra como en:

Tsithe  -  tomar agua                                                        Tsiki  - bájalo

Tsa    -   Poder                                                                  Ts´i  -  Diente

 

 

En medio de palabra como en:

 

Bätsi  -  niño                                                                 hyats´i  -  amanecer

Matse  -  lombriz                                                          ntsü  -  espanto

 

                                         La letra X se escribe:

 

Al inicio de palabra como en:

 

Xaha  -  sombra                                                          xäju  -  hormiga

Xiza  -  papatla                                                            xida  -  pestaña
 

En medio de palabra como en:

 

Raxi  -  blanco                                                       Ixki  -  agrio

Näxthe  -  echarle agua                                       uxtha  -  dolor de espalda

 

                                             La letra Y se escribe:

 

Al inicio de palabra como en:

Yopa  -  dos días                                                         Yoho  -  dos

Yuni  -  codo u olor                                                      Yor´i   -   alumbra

 

En medio de palabra como en:

 

Biyu  -  pollito                                                              bayu   -   pañuelo

Nuya  -  ahora                                                             nguya  -  como estos

 

 

 

                                         La letra Z  se escribe:
 

Al inicio de palabra, como en:
 

Zesni  -  sabino                                                                   Za  -  leña

Zabi  -  pozo                                                                       Zoni  - llorar

 

En medio de palabra, como en:
 

Däzu  -  tlacuache                                                          demza  -  nuez
 

                                           Glotal  (´)  se escribe:

 

En medio de palabra antes de las letras t, ts, por ejemplo:

 

Tu´ti  -  amarralo                                                            xa´ti   -  arrancar
Fa´tsi  -  amontonar                                                       xa´tsi   -   sacar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

R'ani  -  Puente

SËFI  -  Panal

Xäju  -  Hormiga

Bayu  -  Pañuelo

Unknown Track - Unknown Artist
00:00 / 00:00
bottom of page